De strategische dialoog

Strategie verankeren door stakeholders concreet te betrekken bij strategieontwikkeling.

In de huidige netwerksamenleving zijn we bij alles wat we doen omringd door vele stakeholders. Dit zijn belanghebbenden die invloed ondervinden van onze activiteiten, maar zelf ook invloed kunnen uitoefenen op hetgeen we willen bereiken. Meestal zijn we ons wel bewust van veel van deze stakeholders. We betrekken hen echter niet of nauwelijks bij het ontwikkelen van het beleid voor de toekomst. De betrokkenheid tussen stakeholders vindt vaak pas plaats bij samenwerkingsinitiatieven of wanneer zich problemen of conflicten voordoen. De aanleiding ligt dan met name op tactisch of operationeel niveau. De insteek op meer strategisch niveau ontbreekt om vaak uiteenlopende redenen, zoals tijd, beschikbaarheid en vertrouwelijkheid. Naar mijn mening is dit een gemiste kans. Een vroegtijdige strategische dialoog tussen stakeholders biedt organisaties kansen om op een open en betekenisvolle wijze strategische input te krijgen en te geven voor uiteindelijk de juiste strategische keuzes (‘Be brave’).

Stakeholders betrekken bij de strategieontwikkeling

Organisaties bevinden zich in een complex krachtenveld met diverse stakeholders. Het realiseren van de doelen die een organisatie voor ogen heeft wordt maar voor een beperkt deel bepaald door hetgeen men zelf doet. Voor het overgrote deel is het succes afhankelijk van de interacties en dynamiek in het netwerk van stakeholders. Dit is des te meer het geval wanneer organisaties zich gaan beperken tot hun kernactiviteiten waarin ze zich willen onderscheiden. Om inzicht in dit netwerk te verkrijgen is het van belang om vroegtijdig in gesprek te gaan met de diverse stakeholders. In de zogenaamde strategische dialoog dient ruimte te zijn om de werkelijkheid vanuit elkaars perspectief te leren zien. Het gaat erom dat de organisaties  ervaren hoe er verschillend gekeken kan worden naar de context waarin ze zich bevinden, en dat men ziet welke verschillende betekenissen er gegeven worden aan de realiteit en aan toekomstige ontwikkelingen in de markt. Ook gaat het om het besef van de beelden die verschillende stakeholders van elkaar hebben, en welke betekenis ze geven aan elkaars intenties en acties. Zo ontstaat er een beter inzicht in de verschillende perspectieven, belangen en intenties van de diverse stakeholders. Ook wordt men zich meestal meer bewust van hetgeen de stakeholders onderling verbindt: de gemeenschappelijke belangen, doelen en intenties van de betrokken organisaties. Voor de stakeholders die aan de strategische dialoog deelnemen worden de onderlinge afhankelijkheden en de wederzijdse beïnvloedingen meer zichtbaar.

Stakeholders analyseren voor het stakeholdersbeleid

Het inzicht in het netwerk van stakeholders met hun onderlinge afhankelijkheden en wederzijdse beïnvloedingen kan verder verdiept worden door periodiek een stakeholdersanalyse uit te voeren. Door middel van stakeholdermapping worden alle stakeholders in kaart gebracht op basis van hun invloed en het belang dat ze hebben bij een bepaald initiatief of samenwerking (invloed/belang matrix). Tevens wordt de houding van elk van de stakeholders bepaald: wie is ondersteunend, neutraal of mogelijk belemmerend ten aanzien van het initiatief of de samenwerking. Het doel is om met deze informatie tot een effectief stakeholdersbeleid te komen. Dit beleid omvat de aanpak van de diverse stakeholders: wie gaan we op welke wijze betrekken en hoe gaan we met hen om. Alhoewel een stakeholdersanalyse in veel gevallen samen met de diverse externe stakeholders uitgevoerd kan worden, wordt dit meestal niet gedaan. Veel organisaties beperken zich tot de eigen medewerkers om de eerder genoemde redenen (tijd, beschikbaarheid, vertrouwelijkheid). Dit kan ook wel als in ieder geval gebruik gemaakt wordt van de inzichten uit de strategische dialogen. Het is belangrijk om zich bewust te zijn wanneer er aannames voor of over de stakeholders worden gedaan en deze te toetsen.

Strategie en stakeholdersbeleid in netwerk verankerd

De strategische dialoog biedt de gelegenheid stakeholders concreet te betrekken bij de ontwikkeling van de organisatie op strategisch niveau. De inzichten en ervaringen die de organisatie opdoet in strategische dialogen leiden zonder enige twijfel tot een verrijking van de strategieontwikkeling voor de organisatie. Het strategisch beleid kan dankzij de strategische dialogen meer worden afgestemd op het netwerk van stakeholders. Daarnaast is de strategische dialoog van grote waarde voor een wijs en effectief stakeholdersbeleid bij de uitvoering van de strategie. Strategische initiatieven en samenwerkingsverbanden in het netwerk van stakeholders kunnen dankbaar gebruik maken van de inzichten en ervaringen met stakeholders in de strategische dialogen.